از پساب یا دورریز آب تصفیه شده در چه جاهایی می توان استفاده نمود؟

دستگاه های تصفیه آب اسمز معکوس علاوه بر آب تصفیه‌شده، یک جریان آب دورریز نیز تولید می‌کنند. این آب برخلاف فاضلاب خانگی، حاصل شست‌وشو یا سرویس بهداشتی نیست؛ بلکه بخشی از آب ورودی دستگاه است که املاح و مواد جداشده توسط ممبران در آن غلیظ‌تر شده‌اند. بنابراین استفاده از پساب دستگاه تصفیه آب برای بعضی مصارف غیرآشامیدنی امکان‌پذیر است، اما نمی‌توان بدون توجه به کیفیت آب ورودی، میزان TDS، سختی آب و نوع مصرف، آن را برای هر کاربردی مناسب دانست.

پساب یا آب دورریز دستگاه تصفیه آب چیست؟

در دستگاه‌های تصفیه آب خانگی مجهز به اسمز معکوس، آب ورودی پس از رسیدن به ممبران به دو جریان تقسیم می‌شود. بخشی از آب از ممبران عبور کرده و به‌عنوان آب تصفیه‌شده وارد مخزن می‌شود و بخش دیگر همراه با املاح و مواد جداشده از ممبران از مسیر پساب خارج می‌شود.

به جریان دوم اصطلاحاً آب دورریز، Reject Water یا Concentrate گفته می‌شود. بنابراین آب دورریز دستگاه RO را نباید با فاضلاب خانگی یا پساب خروجی تصفیه‌خانه فاضلاب یکسان در نظر گرفت.

از آب تصفیه نشده یا آب دورریز دستگاه در چه جاهایی می‌توان استفاده کرد؟

اگر منظور از «آب تصفیه نشده» همان آب دورریز ممبران دستگاه RO باشد، این آب برای آشامیدن و تهیه غذا مناسب نیست؛ اما بسته به کیفیت آن می‌توان برای برخی مصارف غیرآشامیدنی از آن استفاده کرد.

1. استفاده در فلاش‌تانک سرویس بهداشتی

یکی از کاربردهای مناسب آب دورریز، انتقال آن به مخزن فلاش‌تانک است. برای اجرای دائمی این روش بهتر است مسیر جمع‌آوری و انتقال آب دورریز از شبکه آب آشامیدنی ساختمان جدا باشد.

این روش به‌خصوص در ساختمان‌هایی که از ابتدا امکان اجرای لوله‌کشی مجزا برای آب غیرآشامیدنی در آن‌ها پیش‌بینی شده است، کاربردی‌تر خواهد بود.

2. شست‌وشوی حیاط و سطوح بیرونی

در صورتی که آب ورودی دستگاه آلودگی خاصی نداشته باشد و میزان املاح آب دورریز بسیار بالا نباشد، می‌توان از آن برای شست‌وشوی اولیه حیاط، کف پارکینگ، سطل زباله و بعضی سطوح بیرونی استفاده کرد.

اگر پس از خشک شدن آب، سفیدک یا رسوب روی سطح باقی می‌ماند، بهتر است استفاده از آن برای سطوح حساس محدود شود.

3. شست‌وشوی اولیه خودرو

آب دورریز را می‌توان برای خیس کردن یا شست‌وشوی اولیه خودرو به کار برد؛ اما به دلیل احتمال بالاتر بودن املاح نسبت به آب تصفیه‌شده، استفاده از آن برای آبکشی نهایی بدنه توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است پس از خشک شدن، لکه‌های معدنی روی سطح خودرو باقی بماند.

4. آبیاری برخی گیاهان با بررسی کیفیت آب

استفاده از آب دورریز برای آبیاری به نوع گیاه و میزان شوری آب بستگی دارد. از آنجا که ممبران بخشی از املاح را در جریان دورریز متمرکز می‌کند، استفاده مداوم از این آب برای گیاهان حساس می‌تواند باعث افزایش شوری خاک شود.

اگر قصد استفاده از پساب برای آبیاری دارید، بهتر است ابتدا TDS یا EC آب بررسی شود و استفاده از آن روی تعداد محدودی از گیاهان مقاوم آغاز شود. استفاده دوره‌ای از آب معمولی نیز می‌تواند احتمال تجمع بیش از حد املاح در خاک را کاهش دهد.

آیا می‌توان از آب دورریز دستگاه در کولر آبی استفاده کرد؟

استفاده از آب دورریز در کولر آبی باید با احتیاط انجام شود. اگر سختی و TDS این آب بالا باشد، ورود مداوم آن به کولر می‌تواند باعث افزایش رسوب روی پوشال، پد، پمپ و سایر قسمت‌های داخلی شود.

بنابراین نمی‌توان استفاده از آب دورریز برای کولر را به‌صورت عمومی توصیه کرد. ابتدا باید کیفیت آب بررسی شود و در مناطقی که آب ورودی سختی زیادی دارد، بهتر است از این کاربرد صرف‌نظر شود.

در چه مواردی نباید از پساب دستگاه تصفیه آب استفاده کرد؟

آب دورریز دستگاه RO را نباید جایگزین آب آشامیدنی در نظر گرفت. این آب برای مصارفی که ارتباط مستقیم با خوردن، آشامیدن یا بهداشت حساس دارند، گزینه مناسبی نیست.

• نوشیدن و تهیه نوشیدنی
• پخت‌وپز
• شست‌وشوی میوه و سبزیجات
• آبکشی نهایی ظروف و وسایل مرتبط با مواد غذایی
• مسواک زدن و مصارف بهداشت دهان
• استحمام
• مصارف پزشکی یا بهداشتی حساس
• آبیاری مداوم گیاهان حساس به شوری بدون بررسی کیفیت آب

کیفیت آب دورریز مستقیماً به کیفیت آب ورودی و عملکرد سیستم RO وابسته است؛ به همین دلیل نمی‌توان یک کاربرد ثابت و یکسان برای تمام خانه‌ها و تمام دستگاه‌های تصفیه آب در نظر گرفت.

چگونه آب دورریز دستگاه تصفیه آب را جمع‌آوری کنیم؟

ساده‌ترین روش، هدایت شیلنگ خروجی پساب به یک مخزن جداگانه است. مخزن باید امکان شست‌وشوی آسان داشته باشد و فقط برای نگهداری آب غیرآشامیدنی استفاده شود.

اگر قرار است این سیستم به‌صورت دائمی در یک ساختمان اجرا شود، بهتر است مسیر لوله‌کشی آب دورریز کاملاً از شبکه آب آشامیدنی جدا طراحی شود.

همچنین مخزن باید به‌طور منظم تخلیه و تمیز شود و بهتر است از نگهداری طولانی‌مدت آب بدون استفاده جلوگیری شود.

میزان هدر رفت آب در دستگاه تصفیه آب چقدر است؟

مقدار آب دورریز یک عدد ثابت برای تمام دستگاه‌ها نیست. نوع ممبران، فشار آب ورودی، میزان TDS، دمای آب، محدودکننده فاضلاب و وضعیت فیلترهای دستگاه همگی می‌توانند بر نسبت آب تصفیه‌شده به آب دورریز تأثیر بگذارند.

اگر احساس می‌کنید حجم آب خروجی دستگاه بیش از حد معمول شده است، ابتدا علت زیاد بودن آب خروجی فاضلاب دستگاه تصفیه آب را بررسی کنید؛ زیرا فشار پمپ، عملکرد ممبران، محدودکننده فاضلاب و وضعیت فیلترها می‌توانند باعث افزایش غیرعادی آب دورریز شوند.

استفاده از پساب دستگاه تصفیه آب صنعتی

در دستگاه تصفیه آب صنعتی حجم جریان Concentrate بسیار بیشتر از سیستم‌های خانگی است؛ بنابراین بازیابی یا استفاده مجدد از این آب می‌تواند از نظر مدیریت مصرف آب اهمیت بیشتری داشته باشد.

با این حال نمی‌توان برای تمام صنایع یک کاربرد ثابت پیشنهاد کرد. امکان استفاده مجدد از جریان دورریز باید براساس آنالیز آب ورودی، ترکیب پساب، درصد Recovery دستگاه و مشخصات کیفی موردنیاز فرآیند مقصد بررسی شود.

برای مثال، استفاده از آب دورریز در برخی شست‌وشوهای صنعتی، سیستم‌های جانبی یا کاربردهای ساختمانی تنها زمانی قابل بررسی است که کیفیت آب با الزامات آن فرآیند سازگار باشد.

سوالات متداول درباره استفاده از پساب دستگاه تصفیه آب

در ادامه به تعدادی سوالات کاربران درباره استفاده از پساب دستگاه تصفیه آب پاسخ می دهیم:

جمع‌بندی

استفاده از پساب دستگاه تصفیه آب زمانی منطقی است که آب دورریز را به‌عنوان آب مناسب برای برخی مصارف غیرخوراکی در نظر بگیریم، نه جایگزین آب آشامیدنی.

فلاش‌تانک، برخی شست‌وشوهای محیطی و در شرایط مناسب آبیاری بعضی گیاهان از کاربردهایی هستند که می‌توان بررسی کرد. در مقابل، استفاده از آب دورریز برای نوشیدن، آشپزی، استحمام و مصارفی که با مواد غذایی یا سلامت انسان ارتباط مستقیم دارند، توصیه نمی‌شود.

در سیستم‌های صنعتی نیز بهترین روش، تصمیم‌گیری براساس آنالیز آب و نیاز فرآیند است؛ زیرا کیفیت و غلظت جریان دورریز در هر سیستم می‌تواند متفاوت باشد.